Co sprzedawcy robią z choinkami, których nikt nie kupił przed świętami?

Choinki, które nie znalazły kupca przed Wigilią, nie zawsze trafiają na śmietnik. Część sprzedawców obniża ceny jeszcze 23 i 24 grudnia, inni przekazują drzewka na cele społeczne, a plantatorzy próbują zagospodarować pozostały towar we własnym gospodarstwie. Największy problem dotyczy choinek ciętych, ponieważ po 24 grudnia zainteresowanie nimi gwałtownie spada, a każdy kolejny dzień przechowywania pogarsza ich wartość handlową. Inaczej wygląda sytuacja z drzewkami w doniczkach, które przy odpowiednich warunkach można utrzymać przy życiu i sprzedać później jako rośliny ogrodowe.

Wyprzedaże przed Wigilią. Sprzedawcy wolą odzyskać część pieniędzy niż zostać z towarem

Dla właściciela sezonowego stoiska najtrudniejsze są ostatnie dwa dni przed Bożym Narodzeniem. Drzewka zajmują miejsce, wymagają transportu i przechowywania, a po zakończeniu sprzedaży trzeba jeszcze zdemontować punkt handlowy. Dlatego 23 grudnia często zaczynają się największe obniżki, natomiast w Wigilię sprzedawcy bywają skłonni negocjować ceny indywidualnie.

Przykładowo jodła kaukaska o wysokości 180–220 cm, oferowana wcześniej za 180 zł, może zostać przeceniona do 100–120 zł. To ilustracyjny poziom obniżki o około 33–44%, a nie jednolity cennik obowiązujący na wszystkich stoiskach. Ostateczna cena zależy przede wszystkim od kosztu zakupu, gatunku, jakości drzewka i liczby sztuk pozostałych na placu.

Nie każdy sprzedawca może sobie pozwolić na tak duży rabat. Jeśli drzewko kupił od hurtownika za 110 zł, sprzedaż za 100 zł oznacza stratę na samym towarze, jeszcze przed uwzględnieniem kosztów wynajęcia placu i obsługi. Mimo to taka decyzja bywa ekonomicznie uzasadniona, gdy alternatywą jest płatny transport niesprzedanej choinki i jej późniejsze zagospodarowanie.

W praktyce znaczenie mają trzy okoliczności:

• Liczba pozostałych drzewek – przy kilku sztukach łatwiej znaleźć kupców niż przy kilkudziesięciu choinkach.
• Stan igliwia i świeżość cięcia – drzewka przesuszone, z osypującymi się igłami, tracą atrakcyjność nawet po znacznej przecenie.
• Możliwość zwrotu do dostawcy – niektóre umowy handlowe przewidują odbiór niesprzedanego towaru, ale nie jest to standard ani automatyczne prawo sprzedawcy.

Przy ostatnim punkcie pojawia się istotny szczegół: zwrot choinek zależy od umowy z plantatorem lub hurtownikiem. Jeśli przedsiębiorca kupił określoną partię na własność, zwykle sam ponosi ryzyko niesprzedania drzewek. Jeżeli działa w modelu komisowym albo ma uzgodniony odbiór nadwyżek, ryzyko rozkłada się inaczej.

Nie opłaca się natomiast przeceniać wszystkiego już na początku grudnia. Największy popyt przypada na okres przedświąteczny, więc przedwczesna wyprzedaż może niepotrzebnie zmniejszyć marżę. Rozsądniejszą praktyką jest codzienne porównywanie liczby pozostałych choinek z liczbą dni handlowych i stopniowe obniżanie cen tych egzemplarzy, które najtrudniej sprzedać.

Niesprzedane choinki trafiają do rozdrobnienia, kompostowania lub ponownej uprawy

Po zakończeniu sezonu możliwości zagospodarowania zależą od tego, czy drzewko zostało ścięte, czy nadal ma żywy system korzeniowy.

Choinki cięte nie nadają się do ponownego posadzenia. Nawet jeśli mają zielone igły i wyglądają świeżo, nie posiadają korzeni potrzebnych do pobierania wody i składników mineralnych. Ich dalsze przechowywanie przez wiele miesięcy z myślą o kolejnych świętach nie ma uzasadnienia handlowego.

Najczęstszym racjonalnym rozwiązaniem jest wykorzystanie drewna i gałęzi jako surowca organicznego. Po usunięciu siatek, sznurków, etykiet i pozostałych zanieczyszczeń drzewka można rozdrobnić mechanicznie.

Uzyskany materiał znajduje zastosowanie między innymi jako:

• Zrębki ogrodnicze – wykorzystywane do ściółkowania rabat i ograniczania parowania wody z gleby.
• Materiał do kompostowania – rozdrobnione gałęzie można łączyć z odpadami bogatymi w azot, takimi jak skoszona trawa. Same zdrewniałe części rozkładają się powoli.
• Biomasa energetyczna – drewno po odpowiednim przygotowaniu i wysuszeniu może zostać wykorzystane w instalacjach przystosowanych do takiego paliwa.

Przykładowo plantator, któremu pozostało 80 ciętych świerków, może rozdrobnić je we własnym gospodarstwie, jeśli dysponuje rębakiem i ma zastosowanie dla uzyskanych zrębków. Przy kilku drzewkach zakup takiej maszyny byłby nieracjonalny. Wtedy korzystniejsze może okazać się zlecenie odbioru całej partii podmiotowi zajmującemu się zagospodarowaniem odpadów.

Tu pojawia się kwestia przepisów. Przedsiębiorca nie powinien zakładać, że może bezpłatnie oddać niesprzedany towar do gminnego PSZOK-u. Punkty te służą przede wszystkim mieszkańcom w ramach systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. Odpady pochodzące z działalności handlowej mogą wymagać odrębnej organizacji odbioru, a zależnie od rodzaju i ilości odpadów oraz statusu przedsiębiorcy również dopełnienia obowiązków w systemie BDO.

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja choinek doniczkowych. Jeżeli drzewko ma dobrze rozwiniętą bryłę korzeniową, nie zostało przesuszone i przebywało w odpowiednich warunkach, może nadal rosnąć.

Szkółka ogrodnicza, której pozostało 20 świerków w pojemnikach, może zachować je do wiosennego sezonu sprzedaży. Warunkiem jest utrzymanie wilgotności podłoża oraz zabezpieczenie korzeni przed przemarzaniem. Przechowywanie powinno odbywać się na zewnątrz w odpowiednio osłoniętym miejscu albo w chłodnych warunkach dostosowanych do roślin.

Nie ma jednak gwarancji, że każda choinka doniczkowa przetrwa. Drzewka wykopane z gruntu tuż przed sprzedażą i umieszczone w zbyt małych donicach często mają mocno uszkodzone korzenie. Takie egzemplarze mogą obumierać mimo regularnego podlewania.

Pozostawienie choinek do dalszej uprawy ma zatem sens przede wszystkim u producentów dysponujących zapleczem szkółkarskim. Dla sezonowego sprzedawcy wynajmującego plac tylko w grudniu kilkumiesięczne przechowywanie roślin może kosztować więcej niż potencjalny zysk z późniejszej sprzedaży.

Oddawanie choinek za darmo i ograniczanie strat w kolejnym sezonie

Nie wszystkie pozostałe choinki trzeba sprzedawać lub przetwarzać. Część może zostać przekazana organizacjom społecznym, placówkom opiekuńczym, schroniskom czy instytucjom, które jeszcze po Wigilii organizują spotkania świąteczne. Takie przekazanie ma sens, ale wyłącznie wtedy, gdy odbiorca rzeczywiście potrzebuje drzewek i ma możliwość ich wykorzystania.

Przykładowo sprzedawca dysponujący dziesięcioma świeżymi jodłami może zaproponować je lokalnej organizacji przygotowującej wydarzenie między Bożym Narodzeniem a Nowym Rokiem. Jeśli organizacja odbierze je własnym transportem, sprzedawca unika dodatkowych kosztów, a drzewka pozostają użyteczne.

Problem zaczyna się wtedy, gdy przekazanie staje się jedynie sposobem na pozbycie się niechcianego towaru. Placówka, która nie potrzebuje choinek, będzie musiała ponieść koszty ich usunięcia. Darmowe przekazanie nie jest dobrym rozwiązaniem, jeśli przenosi problem utylizacji na odbiorcę. Darowiznę przedsiębiorca powinien też prawidłowo udokumentować i ocenić jej skutki podatkowe.

Największe oszczędności nie wynikają jednak z tego, co sprzedawca zrobi z choinkami po 24 grudnia, lecz z tego, ile drzewek zamówi przed rozpoczęciem sezonu.

Dobry przykład daje prosta kalkulacja. Punkt sprzedaży zamawia 300 choinek po średnio 90 zł za sztukę. Wartość zakupionej partii wynosi 27 000 zł. Jeśli po Wigilii pozostaje 30 drzewek, w niesprzedanym towarze zamrożone jest 2700 zł według ceny zakupu. Do tego dochodzą koszty placu, transportu, pracy i zagospodarowania pozostałości.

Co może zmienić sprzedawca w kolejnym sezonie?

1. Przeanalizować sprzedaż według wysokości i gatunku. Jeśli najdłużej pozostają świerki powyżej 250 cm, nie ma powodu zamawiać ich w tej samej liczbie co popularniejszych drzewek o wysokości 150–220 cm.
2. Podzielić dostawy na mniejsze partie. Zamiast odbierać 300 choinek jednorazowo, można uzgodnić dostawy etapowe. Rozwiązanie wymaga jednak elastycznego dostawcy, a dodatkowe kursy generują koszty.
3. Sprawdzić warunki zwrotu przed podpisaniem umowy. Szczególnie ważne są termin zgłoszenia nadwyżek, stan przyjmowanych drzewek i sposób rozliczenia transportu.
4. Wprowadzić wcześniejsze rezerwacje. Zamówienia z wyborem gatunku, wysokości i terminu odbioru ułatwiają oszacowanie popytu, chociaż nie eliminują ryzyka rezygnacji klientów.

W praktyce szczególnie przydatne okazuje się zbieranie zamówień jeszcze przed rozpoczęciem grudnia. Sprzedawca może wtedy oszacować zainteresowanie konkretnymi rozmiarami choinek, zamiast opierać zakup wyłącznie na intuicji. Dodatkowy kanał dotarcia do klientów stanowią internetowe katalogi i mapy punktów sprzedaży, zwłaszcza gdy pozwalają kupującym filtrować ofertę według lokalizacji, gatunku, wysokości i dostępności.

Takie narzędzia nie gwarantują sprzedaży całej partii. Ich skuteczność zależy od aktualności informacji. Punkt reklamujący jodły dwumetrowe, których zabrakło już trzy dni wcześniej, traci wiarygodność, a kupujący niepotrzebnie przyjeżdżają na miejsce.

Dlatego najważniejszym zadaniem sprzedawcy jest kontrolowanie zapasu w ostatnim tygodniu przed świętami. Aktualizacja stanów magazynowych, kontakt z klientami rezerwującymi drzewka i ograniczenie ostatnich dostaw mają większy wpływ na straty niż desperacka wyprzedaż w Wigilię.

FAQ – najczęstsze pytania o niesprzedane choinki

Czy niesprzedane choinki można przechować do następnego Bożego Narodzenia?
Ciętych drzewek nie można przechować przez rok w stanie nadającym się do sprzedaży jako świeże choinki. Żywe świerki i jodły uprawiane w pojemnikach mogą natomiast pozostać w szkółce do następnego sezonu, jeśli mają zdrowe korzenie i odpowiednie warunki.

Czy po świętach sprzedawcy rozdają choinki za darmo?
Zdarza się, że pozostałe drzewka są przekazywane bezpłatnie, ale zależy to od decyzji właściciela towaru. Nie istnieje obowiązek rozdawania niesprzedanych choinek. Niektóre punkty kończą działalność już 24 grudnia i nie prowadzą późniejszej dystrybucji.

Czy można kupić żywą choinkę po 25 grudnia?
Tak, szczególnie w szkółkach i gospodarstwach prowadzących całoroczną sprzedaż roślin. Dostępność świeżych choinek ciętych jest jednak znacznie mniejsza niż przed Wigilią. Drzewko przeznaczone do sadzenia najlepiej kupować jako roślinę z prawidłowo rozwiniętym systemem korzeniowym.

Czy sprzedawca może spalić pozostałe choinki na placu?
Nie. Otwarta spalarnia odpadów na terenie punktu sprzedaży nie jest legalnym sposobem pozbywania się niesprzedanych drzewek. Drewno można wykorzystać jako odpowiednio przygotowane paliwo, jeżeli spełnione są wymagania dotyczące instalacji, jakości paliwa i obowiązujących przepisów.

Czy wszystkie niesprzedane choinki nadają się do kompostowania?
Naturalne, czyste drzewka mogą zostać wykorzystane jako materiał organiczny po rozdrobnieniu. Nie należy jednak kierować do takiego przetwarzania choinek pokrytych sztucznym śniegiem, farbą lub zanieczyszczonych tworzywami sztucznymi. Grube pnie i gałęzie rozkładają się znacznie wolniej niż miękkie odpady roślinne.

Co najbardziej ogranicza straty sprzedawcy choinek?
Przede wszystkim właściwie dobrana liczba zamówionych drzewek, dostawy etapowe i bieżąca kontrola sprzedaży. Wyprzedaże pomagają odzyskać część pieniędzy, ale nie naprawią błędu polegającego na zamówieniu zdecydowanie zbyt dużej partii.

Jeżeli po świętach pozostaje niesprzedany towar, pierwszą decyzją powinno być oddzielenie żywych choinek doniczkowych od ciętych, a następnie sprawdzenie warunków zwrotu do dostawcy. Dopiero później należy kalkulować koszty przekazania, przechowywania lub rozdrobnienia drzewek. Przed następnym sezonem najważniejsze jest ustalenie, które gatunki i wysokości pozostały niesprzedane. To właśnie te pozycje powinny zostać ograniczone w kolejnym zamówieniu.

Więcej informacji na: mapachoinek.pl